ပီ 2001
တၢပ်ႈသၼ်လွႆၵုင်းၸၼ်း လင်ႁိူၼ်းသုမ်ႉတွပ်းမုင်းၶႃး ၶပ်ႉယႆၸႅၼ်ႇ ၸွမ်းလွႆသုင်ပဵၼ်တပ်ႉ ၸွမ်းသၼ်ပဵၼ်ႁိူၼ်း၊ ဢွင်ႈတီႈယၢမ်ႈပဵၼ်ပႃႇပဵၼ်ထိူၼ်ႇ ပူၼ်ႉမႃးသွင်သၢမ်ပီၼၼ်ႉ လႆႈယဵၼ်းပဵၼ်တီႈယူႇၵူၼ်းၵိုၼ်း တီႈၶွၼ်ႈၵူၼ်းၼမ်။ ၸဵမ်သိုၵ်း၊ ၸဵမ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း မႃးယူႇႁူမ်ႈၸွမ်းၵၼ် ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈပဵၼ်မူႇမႃးလႄႈ မီးၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ မီးပႃးႁူင်းႁဵၼ်းတီႈသွၼ်လိၵ်ႈသေယဝ်ႉ၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၵ်ႈမေးသိုၵ်း ဢၼ်လႆႈၽၢတ်ႇၽူဝ်မႃးႁိုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်းၶွႆႈၵၼ်ယူႇတီႈၼႆႈယူႇ။
ၼၢႆးမူၼ်းၵေႃႈ ဢဝ်လုၵ်ႈဢဝ်လၢင်းမၼ်း မႃးယူႇၸွမ်းၽူဝ်မၼ်းသေ ႁဵတ်းထူဝ်ႇၽူးၶဝ်ႈသွႆးၶၢႆ ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉၵၼ်ၵႂႃႇ ၼင်ႇဝႃႈပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်ၵတ်းယဵၼ်တီႈၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၼိူဝ်လွႆ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းႁိူၼ်းၸဝ်ႈၸႃႇလိင်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ပိုၼ်းႁၢၼ်ၵေႃႈလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉလိုဝ်ႈၵၢၼ်သေ ၶဝ်ႈမိူဝ်းၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်းယဝ်ႉ
“ၼၢႆးၸိင်ႇ ၸဝ်ႈပိုၼ်းႁၢၼ်မႃးယဝ်ႉႁႃႉ”
“ၼၼ်ႉ..ၶဝ်ႈဝၢင်းႁိူၼ်းမႃးယဝ်ႉဝႃႈ”
“ၵွၼ်ႉၶဝ်ႈလႄႈပေႃးၼၼ်”
ပဵၼ်ၵူၼ်းလႅဝ်းၵူၺ်းလႄႈ တီႈႁဵတ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈၵိၼ်ၽၵ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီးသေ ၵႆႉၵႆႉမႃးႁဵတ်းၶႅၵ်ႇ ၸဝ်ႈၸႃႇလိင်ႇၶဝ်ၽူဝ်မေးယူႇတႃႇသေႇ။
“မိူဝ်ႈၼႆႉႁမ်ႉပေႉဢၢပ်ႈသုၵ်ႉဢၢပ်ႈသၵ်ႉဝႆႉလႃႇ”
“ၶိင်းၺႃႇၶဝ်လၵ်ႉပၢႆႈႁေ ၺွပ်းလႆႈယဝ်ႉတိုၵ်ႉဢဝ်မႃးသႂ်ႇၶွၵ်ႈၼႆႉၼၼ်ႉယိုင်”
ပိုၼ်းႁၢၼ်မီးဝႆႉၸၼ်ႉၸဝ်ႈႁၢၼ်ယဝ်ႉသေတႃႉ ဢိင်လူၺ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းမၼ်းၼၼ်ႉသေ လႆႈမႃးယဝ်ႉ၊ ပေႃးဝႃႈ ၽၢႆႇလိၵ်ႈၽၢႆႇလၢႆးၼႆတႄႉမၼ်းဢမ်ႇမေႃ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉဢမ်ႇလႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈလႄႈ မီးပီႈၼွင်ႉၼမ်၊ လႆႈလဵင်ႉဝူဝ်းလဵင်ႉၵႂၢႆးသေ ႁဵတ်းႁႆႈႁဵတ်းၼႃးၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈၶိုၼ်ႈၵျွင်းၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းၸိူင်ႉၼင်ႇပိူၼ်ႈ။ ၵေႃႉယႂ်ႇမႃး ပိူၼ်ႈၵဵပ်းသိုၵ်းၼႆၵေႃႈ ၵႂႃႇတၢင်ၼႃႈႁိူၼ်းသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်တိုၵ်းယူႇၸွမ်းႁူၺ်ႈၸွမ်းထိူၼ်ႇၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း။
ပေႃးပဵၼ်ၵၢၼ်လိၵ်ႈၵၢၼ်လၢႆးၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈၽူႈမၢႆမၼ်းႁဵတ်းသေ မၼ်းတႄႉၵေႃႈထတ်းသၢင်တူၺ်းယဝ်ႉၸတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇၸိူင်ႉၼၼ်ၵူၺ်း။
သိုဝ်ႉလူႇ ဢၼ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းထႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈပွၵ်ႈၶိုၼ်းႁိူၼ်းႁိုင်ယဝ်ႉလႄႈ ပေႃႈမႄႈၵေႃႈဢမ်ႇမီးၽႂ် ၵိုတ်းပီႈၼၢင်းၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်းသေတႃႉၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႄႉၼမ်ၼႃႇ ပီႈၼွင်ႉၵၼ်ပေႃးဢမ်ႇၵႂႃႇဢမ်ႇႁႃၵၼ်ၵေႃႈ မေႃပဵၼ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။
တူဝ်ၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်းလႄႈ ၵႂႃႇလႂ်ပႆလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉထိုင် တၢင်းၼွင်ႈတၢင်းလင်။ ၶႂ်ႈယူႇတီႈလႂ်ၵေႃႈယူႇ ၶႂ်ႈၵႂႃႇတီႈလႂ်ၵေႃႈၵႂႃႇ။ ယူႇႁိုင်ၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈလႆႈ မၼ်းၵေႃႈၸင်ႇၸွမ်းၶႆႈထိုင်ပီႈၼွင်ႉမၼ်းယဝ်ႉသေ သမ်ႉႁူပ်ႉၺႃးၵၼ်တင်းၼၢင်းၸိင်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်မေးၸဝ်ႈၸႃႇလိင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၼႃႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇလႄႇတၢင်းပုၼ်ႉသေ ၸွမ်းမႃးယဝ်ႉ။ ဢၢၼ်းမႃးလႄႇပီႈသၢင်ႇပီႈလူဝ်း၊ ပီႈၼွင်ႉဢၼ်ယူႇၼိူဝ်လွႆ ၼၼ်ႉၵူၺ်းၼႆသေတႃႉ ၼႃႉၸိင်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈမၼ်းၸဵဝ်းပွၵ်ႈလႄႈ ႁွင်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈယူႇယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ သမ်ႉဝႃႈၶႂ်ႈၶၢႆတၢင်းၶၢႆၼႆသေ ၼႃႉၸိင်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ႁဵတ်းသႅင်ႇပၼ်မၼ်းၶၢႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉမိူင်းထႆးမႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁွမ်ငိုၼ်းၼႆၵေႃႈ လႆႈဝႃႈၵဵပ်းလႆႈငိုၼ်းၼမ် ပဵင်းပေႃးတႃႇလူင်းတိုၼ်းဝႆႉယူႇ။
ၸဝ်ႈပိုၼ်းႁၢၼ်ၵေႃႈ ၵႆႉၵႆႉမိူဝ်းႁဵတ်းၶႅၵ်ႇတီႈႁိူၼ်းၼၢႆးၸိင်ႇၶဝ်ယူႇတႃႇသေႇလႄႈ ၼၢင်းသိုဝ်ႉလူႇသမ်ႉ ယူႇတီႈၼၼ်ႈၽုၺ်ႇသႅင်ႇဝႆႉသေ ႁၼ်ၵၼ်ဢမ်ႇတူင်ႉတၵ်ႉၵၼ်ၼႆသေတႃႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈပဵၼ်သၢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈပဵၼ်မၢဝ်ႇပေႃႈႁၢင်ႉလွတ်ႈလႅဝ်းဝႆႉယူႇဢိူဝ်ႈ။ ၽႂ်ႁၼ်ၵေႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ႁႂ်ႈၶႃဢဝ်ၵၼ်ယူႇ။
ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း ၼၢင်းသိုဝ်ႉလူႇ လိူၵ်ႈၽၵ်းၶဵဝ်ယူႇၼႃႈသႅင်ႇမၼ်းၼၼ်ႉသေ ၼႃႉၶဝ်ၼၢႆးၸိင်ႇမႃးၼင်ႈၸွမ်းယဝ်ႉ လိူၵ်ႈၸွႆႈၵၼ်။
“ဢီႇလူႇ..မႂ်းဢမ်ႇၵျိူၵ်ႈႁႃႉ ၸဝ်ႈပိုၼ်းႁၢၼ်ၼၼ်ႉ”
ၼၢင်းသိုဝ်ႉလူႇၵေႃႈ ၼင်ႈၵူမ်ႈယူႇၸိူင်ႉၼၼ်ဢမ်ႇတွပ်ႇသင်ၶိုၼ်း။
“မၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းလီၵျႃႉၼၼ်ႉ လဝ်ႈၵေႃႈဢမ်ႇၵိၼ် လႅၼ်းယႃႈၵေႃႈဢမ်ႇလုတ်ႇၵူၺ်ႉမႂ်း”
“မၼ်းမီးမေးယဝ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်”
“မၼ်းယၢမ်ႈမီးဢိူဝ်ႈ…မေးမၼ်းတႄႉငိၼ်းဝႃႈ ဢဝ်ၽူဝ်ၵႂႃႇမိူင်းထႆးႁေ ပႅတ်ႈၵၼ်ယဝ်ႉၼႆဢိူဝ်ႈ”
တီႈၼႂ်းသုမ်ႉတွပ်းလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၸႃႇလိင်ႇၵေႃႈ ၵႂႃႇလႄႇၸဝ်ႈပိုၼ်းႁၢၼ်သေ
“ဢမ်ႇၵျိူၵ်ႈၼႄႇဢီႇလူႇတီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ”
“ၵျိူၵ်ႈၽႅဝ်ဢိူဝ်ႈ ၶွင်မၼ်းတမ်ႉဢမ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇႁႃးလူႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်”
ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းၶၢဝ်းလႅတ်ႇၸမ်ၸၢႆႉ
“ဢီႇလူႇဢႃႈ ၼမ်ႉႁဝ်းၼႂ်းပုင်းၼၼ်ႉၸမ်သဵင်ႈယဝ်ႉယူဝ်ႉမႂ်း”
“ၵမ်ႉၶႃႈၵႂႃႇတဵၵ်း”
“ၵႂႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉလႄႈ ၵမ်ႉမႃးပေႃးလူဝ်ႇႁုင်ၶဝ်ႈႁဵတ်းၽၵ်းယဝ်ႉ တၢင်းမႂ်းႁမ်ႉထိူင်းထိူဝ်ႉထိူင်းထိူဝ်ႉလူင်ႁေ”
မၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ် ၵႃႈလႆႈဢဝ်တင်းၵၢၼ်းႁၢပ်ႇၼမ်ႉႁေ ပုင်းၶွင်ႈလမ်သွင်ပုင်း လူင်းၵႂႃႇတၢင်းတႃႈၼမ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ။ တၢင်းၵႂႃႇၼမ်ႉၼၼ်ႉသမ်ႉ လတ်းၽၢၼ်ႇသႂ်ႇၶွၵ်ႈသေ ၸဝ်ႈပိုၼ်းႁၢၼ်ၵေႃႈ ဢဝ်တင်းပုင်းၼမ်ႉဢၼ်ၵိုတ်းၼမ်ႉယူႇတဵမ်ပုင်းၼၼ်ႉ ထွၵ်ႇပႅတ်ႈတီႈၼၼ်ႈယဝ်ႉ လႅၼ်ႈလူင်လူင်းၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်း လိူၵ်ႈလိူၵ်ႈသမ်ႉ မီးၵူၼ်းလူင်းၵႂႃႇၸွမ်းထႅင်ႈ ယူႇၵႆၵႆသေတူၺ်း လႅပ်ႈပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢင်ႇၶိူဝ်း ႁိုဝ်ဢမ်ႇႁူႉ။
ၼၢင်းသိုဝ်ႉလူႇၼၼ်ႉတႄႉ ႁိပ်ႈၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈမၼ်းဝႆးဝႆးယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈတၢင်းဝႆးမၼ်းၼၼ်ႉ တၢၼ်ႇပိူၼ်ႈပႆယူဝ်းယူဝ်းၵူၺ်း။ ၶိုၼ်းမႄး ၶတ်းၸႂ်ၵႂႃႇႁႂ်ႈထိူင်း ၵူၼ်းၵေႃႈၼၼ်ႉသမ်ႉၸွမ်းပႆၶႅပ်ႇၶၢင်ႈမၼ်းယူႇၸိူင်ႉၼၼ် ပဵၼ်ဢၼ်ယူႇယၢပ်ႇမႃးသေ။
“တေၵႂႃႇဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈၵႂႃႇၶႃႈလႄႈ”
“တၢင်းလူင်ၵႂၢင်ႈပေႉတၢၼ်ႇၼၢႆႉဢႃႈ ၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်ၵေႃႈၸၢင်ႈတေပဵၼ်သင်”
“ပေႃးဢမ်ႇၵႂႃႇၵေႃႈပၼ်ၶႃႈၵႂႃႇလႄႈ”
လႅၼ်ႈလူင်ၵႂႃႇပႅတ်ႈ ပုင်းၼမ်ႉသမ်ႉပေႃးဢိုင်ႇဢိင်ဢိုင်ႇဢၢင်လူင်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼႃႇ။
ၸဝ်ႈပိုၼ်းႁၢၼ်ယူႇၵႆၵႆသေႁၼ်ၼင်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ယုမ်ႉဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ ပႃးတင်းပုင်းၼမ်ႉသေ လူင်းမႃးၸူးၸဝ်ႈပၢင်ႇၶိူဝ်း။
“ၵႂႃႇလႂ်ၶႃႈလႃႇ”
“ၵႂႃႇဢၢပ်ႇၼမ်ႉ”
“ၸဝ်ႈႁဝ်းႁမ်ႉတေၵႂႃႇလႂ်လႃႇ”
“ၵႂႃႇတဵၵ်းၼမ်ႉ”
ႁိပ်ႈၼႅတ်ႈလူင်ပႆၵႂႃႇဝႆးဝႃႈဝႆးယဝ်ႉ။
တီႈတႃႈၼမ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းလႄႈ ၼၢင်းသိုဝ်ႉလူႇဢၼ်တဵၵ်းၼမ်ႉယူႇၼၼ်ႉ လႆႈငိၼ်းသဵင်တိၼ်ၵူၼ်းမေႃးမႃးသေ ၼႂ်းၸႂ်ၵေႃႈလွမ်ၵူဝ်မႃးယဝ်ႉ ထၢင်ႇဝႃႈတေပဵၼ်ၸဝ်ႈပၢင်ႇၶိူဝ်း ၵူၺ်းၵႃႈ လႆႈႁၼ်ၸဝ်ႈပိုၼ်းႁၢၼ်ၼႆၵေႃႈ ၸႂ်သမ်ႉပေႃးလီမႃးၵမ်းလဵဝ်ယူႇ။
ဢဝ်ၼမ်ႉတုင်းသႂ်ႇႁၢပ်ႇသေ ပႆၶိုၼ်ႈလွႆမိူဝ်းၵႂႃႇလွႆးလွႆးယဝ်ႉ၊ ၸဝ်ႈပိုၼ်းႁၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႆမိူဝ်းၸွမ်းလင်ၵႂႃႇ ဢမ်ႇၸမ်ဢမ်ႇၵႆဝႆႉယူႇ။
တေႃႇပေႃးၽႄၵႂႃႇတၢင်းၽႂ်တၢင်းမၼ်းၵေႃႈ တင်းဢမ်ႇလႆႈလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်သေၶေႃႈသေၵမ်း။
