ႁၵ်ႉၸွမ်းလူမ်း တွၼ်ႈႁူၵ်း

ဝၼ်းယဝ်ႉဝၼ်း ငိုၼ်းသႅင်ၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးဝႃႈတေလႆႈႁူပ်ႉတေလႆႈႁၼ်သႅင်ပိုၼ်းၼႆ ပေႉမႃးၶမ်ၸႂ်ၼႃႇၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ၊ ဝူၼ်ႉႁႃလွၵ်းလၢႆး တႃႇပၢႆႈႁႂ်ႈပူၼ်ႉၼႃႈပူၼ်ႉတႃယူႇသေႇသေႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယိုင်ႈပၢႆႈယိုင်ႈၺႃး ယိုင်ႈသိူင်ႇတူဝ်ယိုင်ႈလႆႈတူၺ်းၸမ်၊ ႁၼ်မိူဝ်ႈလႂ် ၸႂ်တဵၼ်ႈသၼ်ႇၶွၼ်းဝႆၸွမ်းမၼ်း ပေႃးတၢၼ်ႇတေၽိုတ်ႉပိုတ်ႇၵီႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉလူး၊ ႁၼ်ၼႃႈယဝ်ႉ ၸႂ်တဵၼ်ႈႁႅင်းပႆႇပေႃး ငိၼ်းသဵင်မေႃးၼႂ်းႁူၵူၺ်းၵေႃႈ ၸႂ်ၼၼ်ႉတႄႉပေႃးတဵၼ်ႈပႂ်ႉထႃႈယဝ်ႉလူး၊ လိူဝ်သေသဵင်ယဝ်ႉ ၸိုဝ်ႈၵူၺ်းၵေႃႈ တေႃႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်သၼ်ႇဝႆၸွမ်းမၼ်းလႆႈယူႇ၊ ပေႃးဝႃႈလွင်ႈၶဝ်ၼႆ ႁူဝ်ၸႂ်ၼႆႉ သၼ်ႇၶွၼ်းဝႆၸွမ်းလႆႈၵူႈလွင်ႈယဝ်ႉၼႃႇ။

ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် ငိုၼ်းသႅင် ႁဵတ်းဝႃႈၵႂႃႇႁူင်းႁဵၼ်းၸဵမ်ၸဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇလႆႈထူပ်းသႅင်ပိုၼ်းၼႆယူႇ၊ မိူဝ်ႈၸမ်ႁွတ်ႈၼႃႈႁိူၼ်းသႅင်ပိုၼ်း ဢမ်ႇႁၼ်ၽႂ်ၼႆၵေႃႈ ၸူမ်းတႄႉၸူမ်းဝႃႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်းၼၼ်ႉ မၼ်းသမ်ႉလိုမ်းဢႅပ်ႇၶဝ်ႈဝၼ်းမၼ်းလႄႈ ၼႅတ်ႈလႅၼ်ႈမိူဝ်းဢဝ်ၶိုၼ်း၊ မိူဝ်ႈမိူဝ်းႁွတ်ႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉလႆႈငိၼ်းသဵင်ပေႃႈလႄႈမႄႈထဵင်ၵၼ်ထႅင်ႈ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ငိုၼ်းသႅင်လႆႈငိၼ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်းမၢင်ၶေႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီငိၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

“လုၵ်ႈႁဝ်းပေႃးၵေႃႉယႂ်ႇပေႉတူဝ်ယဝ်ႉ..ႁဝ်းပႅတ်ႈၵၼ်လႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈမီးၸႂ်တေႃႇၵၼ်ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းယူႇယဝ်ႉလူး”

“လုၵ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉလူဝ်ႇမႄႈဢိူဝ်ႈ ပၢၼ်တိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈၸိူင်ႉၼႆ ယိုင်ႈၶႅၼ်းလမ်ႇလွင်ႈတႃႇလုၵ်ႈယဝ်ႉ ယဵၼ်ႉၸႂ်ယူႇထႅင်ႈဢိတ်ႉၼိုင်ႈဢမ်ႇလႆႈႁႃႉ”

“ယဵၼ်ႉယဵၼ်ႉ! တေႁႂ်ႈလႆႈယဵၼ်ႉမွၵ်ႈႁိုဝ်လႃႇ!! သင်ႁူႉတေပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီပွႆႇႁႂ်ႈမၼ်းၵိူတ်ႇမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈတေႇမၼ်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးႁႂ်ႈလၢတ်ႈ ဢၼ်မီးလုၵ်ႈမႃးၵေႃႈ ပဵၼ်ယွၼ်ႉလွင်ႈယွင်ႇမဝ်းမိင်း လွင်ႈၵႂင်ၸွမ်းတၢင်းၵျေႃႇမွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈလုၵ်ႉမႃးတီႈတၢင်းႁၵ်ႉလူး ယွၼ်ႉလွင်ႈဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇဝၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းလႆႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း လႆႈယဵၼ်ႉၵၼ်ႈၸွမ်းမၼ်းမႃး မၼ်းသုတ်းသဵင်ႈယဝ်ႉ ႁဝ်းဢိမ်ႇမိူဝ်ႇၼႃႇယဝ်ႉ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းပူၼ်ႉမႃး သူဝူၼ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းၶႂ်ႈယူႇၸွမ်းသူၼႃႇႁႃႉ”

“လုၵ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၽိတ်းသင်ၼႃ”

“ၸႂ်ႈဢိူဝ်ႈ ၽိတ်းတီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဢမ်ႇတင်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ၵဝ်လႆႈသုၵ်ႉယုင်ႈ လႆႈယဵၼ်ႉၸႂ်ယူႇၸွမ်းၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈႁၵ်ႉ လႆႈသုမ်းၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ဢၼ်ၵဝ်ႁၵ်ႉသုတ်းႁူဝ်ၸႂ်ၵႂႃႇ ယိုင်ႈႁၼ်မၼ်းၵေႃႉယႂ်ႇမႃး ယိုင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈယူႇယၢပ်ႇလိူဝ်ၵဝ်ႇယဝ်ႉ ယွၼ်ႉၶဝ်မိူၼ်ၵဝ်ၵူႈလွင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵဝ်လႆႈဝူၼ်ႉၶိုၼ်းလွင်ႈဝၼ်းလင်မႃး ပွႆႇၵဝ်ၵႂႃႇသေလႄႈ ဝႆႉဝႃႈၵဝ်ယွၼ်းယဝ်ႉ”

ပေႃႈၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈတၵ်းသဵင်သင်သေ ပႆဢွၵ်ႇၽၵ်းတူမႃး ႁူပ်ႉၺႃးငိုၼ်းသႅင်လႄႈ

“လုၵ်ႈမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈလႂ်..”

“ယိင်းလိုမ်းၵွၵ်းၶဝ်ႈ..” ၵၢင်းသမ်ႉပေႃးသၼ်ႇ

မိူဝ်ႈလႆႈငိၼ်းၼင်ႇၼၼ် ဢမ်ႇမီးႁႅင်းတႃႇသိုပ်ႇယၢင်ႈၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်းႁိူၼ်းလႆႈယဝ်ႉ၊ ႁူၼ်လင်ယၢၼ်ဢွၵ်ႇႁိူၼ်းၵႂႃႇလွႆးလွႆး၊ ၼႂ်းတၢင်းဝူၼ်ႉမၼ်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးမိုတ်းတၼ်ၵႂႃႇမူတ်း ၼႂ်းႁူမၼ်းၼၼ်ႉလႆႈငိၼ်းသဵင်ပေႃႈတင်းမႄႈၶဝ်ထဵင်ၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇတိၵ်းတိၵ်းၵူၺ်း၊ မၼ်းပႆၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်း ၼင်ႇၵူၼ်းဢမ်ႇမီးတီႈၵႂႃႇ ပႆၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်း ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တေၵႂႃႇထိုင်တီႈလႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၶိူဝ်းႁွမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ်ငိုၼ်းသႅင်မႃးႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ လွမ်လွမ်မႆႈၸႂ်မႃးယဝ်ႉ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇတွၼ်ႉႁၼ်ငိုၼ်းသႅင်ၶၢတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်းသေပွၵ်ႈ သမ်ႉပၢႆဢမ်ႇမီးလိၵ်ႈၶႂၢင်ႉသင်လႄႈ တေဝႃႈမႃးတူၵ်းလိုၼ်းၵေႃႈလႅပ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ပိူၼ်ႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း သွၼ်လိၵ်ႈပေႃးယဝ်ႉၶိင်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁၼ်။ မၼ်းၸင်ႇၵႂႃႇထၢမ်တူၺ်းတီႈ သႅင်ပိုၼ်း

“ၶူး..ဢမ်ႇႁၼ်ငိုၼ်းသႅင်မႃးႁူင်းႁဵၼ်းၶႃႈႁႃႉမိူဝ်ႈၼႆႉ”

“မိူဝ်ႈၼႂ်ၵႆႈ ႁၼ်မၼ်းမႃးႁူင်းႁဵၼ်းၸဝ်ႉဝႃႈၸဝ်ႉႁိုဝ် မၼ်းဢမ်ႇလႆႈမႃးတီႈႁူင်းႁဵၼ်းႁႃႉၼႆႉ”

“ဢမ်ႇႁၼ်ၶႃႈၼၼ်ႉ”

သႅင်ပိုၼ်းသမ်ႉပေႃးၵႂင်ၵႂႃႇၵႅပ်ႉၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၵွပ်ႈလႆႈႁိၼ်ငိုၼ်းသႅင်တဵမ်တႃလူး။

“ပေႃးၶဝ်ဢမ်ႇမႃးႁူင်းႁဵၼ်း ၶဝ်သမ်ႉတေၵႂႃႇတၢင်းလႂ်လႃႇၼွင်ႉဝႃႈ”

“ၶူးႁၼ်ၶဝ်မႃးႁူင်းႁဵၼ်းတေႉယူႇႁႃႉ”

“တေႉဢိူဝ်ႈ ႁၼ်တူဝ်တဵမ်တဵမ်ယဝ်ႉဝႃႈ”

“ပေႃးဝႃႈမႃးၸဵမ်ၸဝ်ႉ ၵွပ်ႈသင်လႄႈသမ်ႉဢမ်ႇမႃးႁူင်းႁဵၼ်းလႃႇ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ မီးပၼ်ႁႃတီႈႁိူၼ်းသေမိူဝ်းၶိုၼ်းႁႃႉတေႃႈ” ၶိူဝ်းႁွမ်လၢတ်ႈယဝ်ႉၵေႃႈၵႂႃႇပႅတ်ႈယူႇ။

သႅင်ပိုၼ်းလႆႈငိၼ်းၸိူင်ႉၼၼ် ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီမႃး၊ မိူဝ်ႈဢမ်ႇလႆႈမီးၵၢၼ်ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ၼႅတ်ႈၶိုၼ်းပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းသေ မိူဝ်းဝႄႉတီႈသႅင်ႇၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁၼ် ပေႃႈၶဝ်ၵေႃႈထၢင်ႇဝႃႈမၼ်းၵႂႃႇႁူင်းႁဵၼ်းယူႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်မိူဝ်းၵႂႃႇထိုင်တီႈႁိူၼ်းယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈႁိူၼ်းၵေႃႈဢမ်ႇမီးၽႂ် ႁပ်းၽၵ်းတူဝႆႉ မႄႈၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇယူႇႁိူၼ်း။ မိူဝ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဢွၵ်ႇႁိူၼ်းသေ တေၵႂႃႇၸွမ်းႁႃငိုၼ်းသႅင်ယူႇၼၼ်ႉ ယူႇယူႇ ၵႃးလမ်မၢၼ်ႇလိူမ်ႈလူင်လမ်းၼိုင်ႈ မႃးၵိုတ်းယူႇပႃႈၼႃႈၶႃၼၼ်ႉလႄႈ မႄႈငိုၼ်းသႅင်ၼၼ်ႉလူင်းၵႃးမႃးသေ ၵူၼ်းၼႂ်းၵႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုပ်ႇႁေႃႈၵႃးမၼ်းပူၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉ။

ပေႃႈငိုၼ်းသႅင်ၼၼ်ႉတႄႉ ၸုၵ်းၸိူဝ်ႈတူၺ်းမႄႈငိုၼ်းသႅင်ယူႇႁဵတ်းၼၼ်၊ သႅင်ပိုၼ်းတူၺ်းငဝ်းလၢႆးဢမ်ႇပေႃးလီယူႇယဝ်ႉၼႆလႄႈ ၼႅတ်ႈဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။

ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်တဵတ်ႇယဵၼ် သၢႆလႅင်းတႃဝၼ်းၸၢႆႉၸိူၼ်းလူင်းၵႂႃႇ လွႆလုၵ်ႈတၢင်းတူၵ်းၼၼ်ႉတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ငိုၼ်းသႅင်တႄႉမုင်ႈၼႃႈၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵိုတ်းဢမ်ႇလိုဝ်ႈ ပႆၵႂႃႇတၢင်းဝၼ်းယဝ်ႉ ႁႅင်းတိၼ်သမ်ႉပေႃးဢူၼ်ႈလႄႈ ၵိုတ်းမိုင်ယူႇႁိမ်းတၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႈႁေႁႆႈယူႇႁိုဝ်းႁိုဝ်း။

တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ် သဵၼ်ႈတၢင်းတၼ်ၼႃႇတႃႇတေၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁူႉတေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ယဝ်ႉ၊ လိူဝ်သေၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းသေ ႁွင်ႉႁႆႈၵူၺ်း၊ တေပွၵ်ႈမိူဝ်းႁိူၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသင်လူး  ပေႃႈမႄႈဢမ်ႇလႆႈႁၵ်ႉသေလႆႈၵိူတ်ႇမႃးၵူၺ်းလူး လိူဝ်သေၼၼ်ႉပဵၼ်တူဝ်ပၼ်ႁႃတွၼ်ႈတႃႇပေႃႈတင်းမႄႈထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။

သႅင်ပိုၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸွမ်းႁႃငိုၼ်းသႅင်ပေႃးၸွတ်ႇဝၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ဝၼ်းပေႃးၶမ်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇပႆႇႁၼ်ယိုင်ႈၶႅၼ်းတိူဝ်းမႆႈၸႂ်မႃးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ယၢမ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸင်ႇလႆႈၵႂႃႇထၢမ်ၺႃး ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ယူႇႁူဝ်တၢင်းလူင်ၼၼ်ႉ လႆႈႁူႉဝႃႈငိုၼ်းသႅင်ပႆဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈၵႂႃႇၸဵမ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႉယဝ်ႉၼႆလႄႈ မၼ်းၼႅတ်ႈယိမ်လူတ်ႉၶိူင်ႈၵူၼ်းတီႈၼၼ်ႈသေ ၸွမ်းၶႆႈလူင်ၵႂႃႇတၢင်းလူင်ၼၼ်ႉတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။

သိုပ်ႇလူထႅင်ႈတွၼ်ႈတေမႃးၶႃႈ

ယင်ႇလိုၵ်ႉၵမ်ႉယၼ် တွၼ်ႈသိပ်းဢဵတ်း

ၽွင်းၶၢဝ်းလပ်းသိင်ႇယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ပီႈသၢင်ႇသႅင် ၽူဝ်ၼၢႆးမူၼ်းၶဝ် မႃးလႄႇသေ သူတ်ႉၼမ်ႉၼဵင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်ယူႇ တႂ်ႈၵွၵ်းၾႆးထၢတ်ႈသီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼၢင်းသိုဝ်ႉလူႇၶႃမႄႈလုၵ်ႈတႄႉၵွမ်ႇၵၼ်ၼွၼ်းလပ်းၵႂႃႇၼႂ်းႁိူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ “ၶႅၵ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းပၢႆႈၼမ်ၵျႃႉ” “ဢၼ်ၺွပ်းၵေႃႈၺွပ်းမႃးယူႇတိၵ်းတိၵ်းဢိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶွၵ်ႈသမ်ႉပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈမီးတီႈဝႆႉယဝ်ႉၼႆႉ ၵူၼ်းသမ်ႉမႃးၵွင်ၵၼ်ယူႇတီႈၶွၵ်ႈတိၵ်းတိၵ်းဢိူဝ်ႈ...

ယင်ႇလိုၵ်ႉၵမ်ႉယၼ် တွၼ်ႈသိပ်း

2003 ၼႂ်းသႅင်ႇၼၢင်းသိုဝ်ႉလူႇ “ပီႈလူဝ်းမီးယူႇႁႃႉ” “မီးဢိူဝ်ႈ..” “တၼ်းဢိုတ်းသႅင်ႇမိူဝ်ႈလႂ်ယဝ်ႉလႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၶၢႆယဝ်ႉၵႃႈတၢင်းၶၢႆ” “ၸူဝ်ႈပိူၼ်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႈငိုၼ်းလိူၼ်ၼႆႉ ၶၢႆဢမ်ႇၶၢႆၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈၼမ်ႉမႅတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းႁင်ပႃႈႁွမ်ဝႃႈ” “တေႉဢိူဝ်ႈၼႆ ႁၢင်ႈႁမ်ႉဢၢပ်ႈၶၢႆလဝ်ႈယူႇလႃႇ” “ၶၢႆယူႇဢိူဝ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ” “ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼၢႆးၸိင်ႇၶဝ်ယဝ်ႉႁႃႉ” “ဢမ်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉ ၶိင်းႁဝ်းမၼ်းၸူဝ်းပီႈသၢင်ႇၶၢႆႉတႃႈၼမ်ႉ ၵႂႃႇႁဵတ်းထႅင်ႈ တႃႈတၢင်းတူၵ်းၼႃႉၸိင်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉယိုင်” “တႃႈၽူဝ်ႇလဝ်ႈဢၼ်ၶဝ်ဝႃႈၼၼ်ႉႁႃႉ” “ၸႂ်ႈယဝ်ႉဝႃႈ” “ၼမ်ႉၶႅမ်ႉယူႇၼႄႇ” “ၼမ်ႉၶႅမ်ႉဢိူဝ်ႈတၢင်းၼၼ်ႉတႄႉ မီးၼမ်ႉႁူးႁေၼေႈ ၶၢဝ်းႁႅင်ႈၼႆႉ...

ယင်ႇလိုၵ်ႉၵမ်ႉယၼ် တွၼ်ႈၵဝ်ႈ

တၢင်းၶၢႆမၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးသူႈႁဵတ်းသင်လႆႈတေႉတေႉလႄႈ တေၸႂ်ႉလုၵ်ႈၼွင်ႉတပေးၽူဝ်မၼ်းၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇၶႂ်ႈၸႂ်ႉႁဵတ်း ပေႃးလူဝ်ႇယုၵ်ႉလူဝ်ႇယွင်ႈ လူဝ်ႇႁဵတ်းၼၵ်းတႄႉၵေႃႈၸႂ်ႉယူႇ။ ၵၢၼ်ၵႃႉၵၢၼ်ၶၢႆၼႆႉ ႁဵတ်းမႃးႁိုင်ထိုင်ပီသွင်ပီယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇႁၼ်လႆႈၼမ်ႉမႅတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းသင်တိူဝ်းမႃးသေဢမ်ႇၵႃး ၼီႈၶွတ်ႇၵေႃႈၼမ်မႃး...